Thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng khi Chính phủ chính thức ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 09/9/2025, xác lập chương trình thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời hạn 5 năm. Đây được xem là bước đi đầu tiên mang tính hệ thống nhằm xây dựng hành lang pháp lý cho hoạt động giao dịch crypto trong nước thay vì để thị trường vận hành chủ yếu trên các nền tảng quốc tế như trước đây.
Theo phân tích từ VnEconomy, cơ chế thí điểm được thiết kế theo mô hình sandbox – tức thử nghiệm có kiểm soát, có giới hạn phạm vi và chịu sự giám sát của cơ quan quản lý. Ngày 20/01/2026, Bộ Tài chính tiếp tục cụ thể hóa bằng Quyết định 96/QĐ-BTC, đưa ra hướng dẫn triển khai chi tiết cho giai đoạn thử nghiệm. Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu xúc tiến thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa trước ngày 28/02/2026, cho thấy tiến độ triển khai đang được đẩy nhanh.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam không phải là thị trường nhỏ. Các số liệu được trích dẫn cho thấy hiện có khoảng 17–21 triệu người Việt sở hữu tài sản mã hóa, đưa Việt Nam vào nhóm 7 quốc gia có mức độ tiếp cận crypto cao nhất thế giới. Tỷ lệ người trẻ tham gia thị trường thuộc nhóm cao trong khu vực châu Á. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động giao dịch vẫn diễn ra trên các sàn quốc tế do chưa có khuôn khổ pháp lý nội địa rõ ràng. Chính vì vậy, việc triển khai cơ chế thí điểm được kỳ vọng sẽ góp phần giảm “vùng xám” pháp lý, tăng tính minh bạch và hạn chế dòng vốn chảy ra ngoài lãnh thổ.
Song song với động thái từ phía cơ quan quản lý, nhiều doanh nghiệp trong nước cũng bước vào giai đoạn được truyền thông gọi là “nước rút”. Theo CafeF, CTCP Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX) đã tăng vốn điều lệ từ 6,8 tỷ đồng lên 360 tỷ đồng trong thời gian ngắn. CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) thực hiện tái cấu trúc ngành nghề và thay đổi nhân sự cấp cao nhằm phù hợp với định hướng dịch vụ mới. CTCP Sàn giao dịch tài sản mã hóa VIXEX (VIX) cũng thay CEO trong bối cảnh chuẩn bị hồ sơ pháp lý. Đáng chú ý, Vimexchange được thành lập vào tháng 6/2025 với vốn điều lệ lên tới 10.000 tỷ đồng, trở thành một trong số ít doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu vốn lớn theo định hướng của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.
Về mặt quản lý, cơ chế thí điểm dự kiến tập trung vào việc cấp phép cho các tổ chức vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, yêu cầu công bố thông tin minh bạch và tuân thủ quy định phòng chống rửa tiền. Giao dịch có thể được định hướng thực hiện bằng VND nhằm tăng khả năng kiểm soát dòng tiền. Đồng thời, các tiêu chí về quản trị rủi ro công nghệ, bảo mật hệ thống và trách nhiệm báo cáo cũng được đặt ra nhằm giảm thiểu rủi ro hệ thống. Điểm quan trọng cần lưu ý là tài sản mã hóa không được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp mà được quản lý dưới góc độ tài sản số trong khuôn khổ kiểm soát.
Nếu đặt Việt Nam trong bức tranh toàn cầu, xu hướng quản lý crypto theo hướng cấp phép và giám sát có điều kiện không còn mới. Liên minh châu Âu đã ban hành MiCA, Singapore và UAE áp dụng mô hình sandbox, còn nhiều quốc gia châu Á tăng cường tiêu chuẩn AML và quản lý sàn giao dịch. Việc Việt Nam triển khai cơ chế thí điểm vào thời điểm hiện nay cho thấy sự thận trọng nhưng không đứng ngoài xu thế.
Cơ hội từ bước chuyển này nằm ở khả năng hình thành thị trường tài sản số minh bạch trong nước, tạo nền tảng cho doanh nghiệp fintech phát triển và thu hút nguồn nhân lực công nghệ cao. Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ khi cơ quan quản lý phải cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và kiểm soát rủi ro, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng tham gia thị trường.
Sự xuất hiện của hành lang pháp lý thử nghiệm cho thấy tài sản số không còn bị xem là một hiện tượng bên lề. Trong giai đoạn chuẩn hóa sắp tới, câu hỏi được đặt ra là liệu cơ chế thí điểm này có đủ linh hoạt để thúc đẩy đổi mới, nhưng vẫn đủ chặt chẽ để bảo vệ thị trường và nhà đầu tư trong dài hạn?
Miễn trừ trách nhiệm
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Toàn bộ dữ liệu và thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên nội dung trong bài viết này hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bạn.
Tìm hiểu nền tảng pháp lý và cơ hội phát triển trong kỷ nguyên tài sản số cùng chương trình đào tạo Blockchain & Crypto thực tiễn tại BeeUp Academy, nơi bạn được hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao trong bối cảnh thị trường Việt Nam đang dần hoàn thiện khung quản lý: https://beeup.academy/courses
