Trong vài năm tới, người dân Việt Nam có thể thực hiện ngày càng nhiều giao dịch thiết yếu trên VNeID khi ứng dụng được mở rộng thành nền tảng số quốc gia. Ngày 26/5/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức phê duyệt Đề án “Phát triển ứng dụng định danh quốc gia VNeID giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Theo đó, VNeID không chỉ dừng lại ở vai trò định danh điện tử mà sẽ được nâng cấp mạnh mẽ thành siêu ứng dụng quốc gia – trung tâm của toàn bộ hệ sinh thái số, nơi người dân có thể lưu trữ giấy tờ, thực hiện dịch vụ công, nhận trợ cấp an sinh xã hội và đặc biệt là thanh toán không dùng tiền mặt.
Mục tiêu cụ thể được đặt ra rất rõ ràng: Đến năm 2030, 70% người dùng sẽ được trải nghiệm dịch vụ thanh toán không sử dụng tiền mặt và thanh toán các hóa đơn thiết yếu ngay trên VNeID. Đến năm 2045, con số này sẽ đạt 100%. Đây là bước tiến lớn nhằm hiện thực hóa chiến lược chuyển đổi số quốc gia, đồng thời học hỏi kinh nghiệm thành công từ Trung Quốc – nơi WeChat Pay và Alipay đã biến thanh toán di động thành thói quen hàng ngày của hàng tỷ người dân.
Hiện Trạng VNeID: Nền Tảng Vững Chắc Để Bứt Phá
Tính đến cuối năm 2025, VNeID đã có hơn 65 triệu tài khoản được kích hoạt. Ứng dụng đã tích hợp nhiều loại giấy tờ quan trọng như thẻ căn cước công dân, thẻ bảo hiểm y tế, giấy phép lái xe (hơn 18,7 triệu), đăng ký xe (hơn 7 triệu), thông tin cư trú, bảo hiểm xã hội, thông tin thuế, tình trạng hôn nhân, bằng cấp, chứng chỉ và thậm chí cả vé giao thông. Người dân có thể xuất trình giấy tờ số thay vì mang theo bản giấy khi thực hiện các thủ tục hành chính hoặc dịch vụ.
Tuy nhiên, đến nay VNeID chủ yếu vẫn phục vụ định danh và dịch vụ công. Việc mở rộng sang thanh toán là bước ngoặt lớn. Đề án mới yêu cầu Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, đề xuất sửa đổi các quy định liên quan đến định danh điện tử, giao dịch điện tử và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Trong tương lai gần, Quốc hội có thể xem xét ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử để tạo khung pháp lý vững chắc cho việc sử dụng VNeID trong các giao dịch dân sự, thương mại và hành chính.
Các Mốc Thời Gian Cụ Thể Trong Đề Án
Đề án chia thành các giai đoạn rõ ràng:
Đến năm 2028, các đối tượng nhận hỗ trợ, hưu trí và an sinh xã hội sẽ được tích hợp thông tin thanh toán trên VNeID để phục vụ việc chi trả số... Ứng dụng phải hoàn thành nâng cấp tổng thể, tích hợp 50% tiện ích số thiết yếu phục vụ giao dịch của người dân và doanh nghiệp. Phấn đấu 100% công dân đủ điều kiện có tài khoản định danh điện tử, toàn bộ giấy tờ của công dân và tổ chức được tích hợp trên ứng dụng, mọi thuê bao di động được đăng ký và xác thực thông tin trên VNeID. Ngoài ra, 80% công dân đủ điều kiện sẽ được cấp chứng thư chữ ký số để sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
Đến năm 2030, mục tiêu then chốt là 70% người dùng được trải nghiệm dịch vụ thanh toán không tiền mặt và thanh toán hóa đơn thiết yếu trên VNeID. Tất cả công dân có tài khoản VNeID mức độ 2 sẽ được tích hợp thông tin tài khoản thanh toán và ví điện tử khi có nhu cầu. Đồng thời, 70% tiện ích và dịch vụ trên VNeID sẽ được tích hợp trí tuệ nhân tạo nhằm cá nhân hóa và nâng cao trải nghiệm người dùng.
Tầm nhìn đến năm 2045, VNeID sẽ trở thành nền tảng số toàn diện: 100% tiện ích và dịch vụ tích hợp AI, mọi công dân có thể sử dụng ứng dụng để thanh toán không tiền mặt, thanh toán hóa đơn thiết yếu và thực hiện các dịch vụ số hàng ngày.
Bài Học Thành Công Từ WeChat Pay Và Alipay Tại Trung Quốc
Để đạt được tỷ lệ sử dụng thanh toán cao như vậy, Việt Nam đang nhìn về Trung Quốc – quốc gia đã gần như loại bỏ tiền mặt trong giao dịch hàng ngày nhờ hai nền tảng WeChat Pay và Alipay.
Alipay ra đời năm 2003 với vai trò giải quyết vấn đề lòng tin trong thương mại điện tử trên Taobao thông qua cơ chế giữ tiền trung gian (escrow). Sau đó, Alipay nhanh chóng mở rộng thành ví điện tử di động, hỗ trợ thanh toán QR code và tích hợp hàng loạt dịch vụ tài chính, hóa đơn, đi lại.
WeChat Pay bùng nổ mạnh mẽ từ năm 2014 nhờ tính năng lì xì đỏ (hongbao) lan tỏa trong mạng xã hội WeChat. Chỉ sau một thời gian ngắn, người dùng quen với việc chuyển tiền, thanh toán hóa đơn và mua sắm ngay trong ứng dụng nhắn tin quen thuộc. WeChat nhanh chóng trở thành siêu ứng dụng thực thụ – kết hợp nhắn tin, gọi xe, đặt đồ ăn, thanh toán và đầu tư tài chính chỉ trong một nền tảng.
Thành công của hai nền tảng này đến từ nhiều yếu tố then chốt. Thứ nhất là sự tiện lợi tối đa: chỉ cần mở app, quét mã QR hoặc xác thực sinh trắc học là hoàn tất giao dịch trong vài giây. Thứ hai là hiệu ứng mạng lưới mạnh mẽ – càng nhiều người dùng thì càng nhiều cửa hàng chấp nhận thanh toán, tạo vòng xoáy tăng trưởng. Thứ ba là sự tích hợp sâu vào đời sống hàng ngày, từ hóa đơn điện nước, đi lại công cộng đến chi tiêu nhỏ lẻ. Thứ tư là sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách nhà nước trong việc thúc đẩy thanh toán số và giảm sử dụng tiền mặt.
Kết quả là tại Trung Quốc, hầu hết các giao dịch hàng ngày ở thành thị đều được thực hiện qua hai ứng dụng này, tạo nên một xã hội gần như không tiền mặt.
Những Bài Học Thực Tiễn Cho Việt Nam
Việt Nam có lợi thế lớn khi đã có nền tảng VNeID với hơn 65 triệu tài khoản và hệ thống định danh mức độ cao. Việc tích hợp thanh toán sẽ an toàn và đáng tin cậy hơn nhiều so với các ví điện tử thông thường. Bài học quan trọng nhất từ Trung Quốc là bắt đầu từ những dịch vụ thiết yếu để tạo thói quen sử dụng.
Việc chi trả an sinh xã hội, hưu trí và các hóa đơn thiết yếu qua VNeID từ năm 2028 sẽ là “cửa ngõ” quan trọng để người dân làm quen với thanh toán số. Khi đã quen với việc nhận tiền và thanh toán hóa đơn trên một ứng dụng duy nhất, họ sẽ dễ dàng mở rộng sang các giao dịch khác.
Yếu tố then chốt khác là tích hợp mượt mà với hệ sinh thái hiện có. VNeID cần cho phép người dùng dễ dàng liên kết tài khoản ngân hàng và ví điện tử đang dùng (MoMo, ZaloPay, ngân hàng số…) thay vì tạo thêm rào cản. Trải nghiệm phải đơn giản, nhanh chóng và an toàn tuyệt đối đây chính là chìa khóa để đạt được mục tiêu 70% vào năm 2030.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ người dùng tại khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, cũng như với người cao tuổi. Việc đề xuất ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp người dân và doanh nghiệp yên tâm sử dụng VNeID cho các giao dịch quan trọng.
Cơ Hội Lớn Cho Nền Kinh Tế Số Việt Nam
Nếu thực hiện thành công, VNeID sẽ không chỉ giúp đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt mà còn minh bạch hóa dòng tiền an sinh xã hội, giảm chi phí xử lý tiền mặt và nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước. Đây còn là nền tảng vững chắc để phát triển các dịch vụ tài chính số tiên tiến hơn trong tương lai.
Trung Quốc đã chứng minh rằng khi một quốc gia có được một siêu ứng dụng thanh toán được người dân tin dùng và tích hợp sâu vào đời sống, tốc độ chuyển đổi số sẽ diễn ra rất nhanh chóng. Việt Nam với lợi thế đi sau, có nền tảng định danh quốc gia sẵn có và hạ tầng thanh toán QR đang phát triển mạnh, hoàn toàn có khả năng rút ngắn khoảng cách và đạt được những mục tiêu tham vọng này.
Mục tiêu 70% người dùng thanh toán qua VNeID vào năm 2030 không chỉ là con số. Đó là dấu mốc quan trọng trên hành trình biến Việt Nam thành một quốc gia số thực thụ nơi mọi giao dịch đều trở nên minh bạch, tiện lợi và hiện đại hơn.
