Ethereum từng được kỳ vọng sẽ bước sang một kỷ nguyên mới sau sự kiện The Merge vào tháng 9/2022. Tuy nhiên, thay vì vượt trội hơn Bitcoin như nhiều nhà đầu tư mong đợi, ETH lại đang cho thấy hiệu suất yếu hơn đáng kể khi giảm khoảng 65% so với BTC kể từ thời điểm chuyển sang cơ chế Proof-of-Stake.
Vậy đâu là nguyên nhân khiến Ethereum tụt lại phía sau trong cuộc đua với Bitcoin?
ETH/BTC Giảm Mạnh Sau The Merge
Theo dữ liệu thị trường được trích dẫn trong nhiều phân tích gần đây, tỷ lệ ETH/BTC từng đạt khoảng 0.085 vào thời điểm The Merge diễn ra, nhưng đến cuối tháng 5/2026 đã giảm về quanh mức 0.028. Điều này phản ánh việc Ethereum liên tục mất sức mạnh tương đối so với Bitcoin trong gần 4 năm qua.
Một số nhà phân tích cho rằng đây không đơn thuần là vấn đề chu kỳ thị trường, mà đến từ các quyết định chiến lược và khả năng thực thi của hệ sinh thái Ethereum.
“Execution Debt” – Khoản Nợ Thực Thi Của Ethereum?
Reid – một builder kỳ cựu từ thời ICO và vẫn đang hoạt động trong hệ sinh thái Ethereum – cho rằng nguyên nhân chính đến từ thứ ông gọi là “execution debt” (nợ thực thi). Theo quan điểm này, Ethereum đã mất quá nhiều thời gian để triển khai các tính năng quan trọng trong khi các đối thủ tăng tốc mạnh mẽ hơn.
Proof-of-Stake vốn đã nằm trong roadmap Ethereum từ năm 2015 nhưng mất khoảng 7 năm mới hoàn thiện. Trong cùng khoảng thời gian đó, nhiều blockchain đối thủ liên tục mở rộng hệ sinh thái, cải thiện trải nghiệm người dùng và thu hút dòng tiền mới.
Ethereum Đang Gặp Vấn Đề Với Trải Nghiệm Staking?
Một trong những chỉ trích lớn nhất là trải nghiệm staking của Ethereum vẫn còn khá phức tạp với phần lớn người dùng phổ thông.
Hiện tại, việc staking trực tiếp yêu cầu tối thiểu 32 ETH để vận hành validator riêng. Điều này khiến đa số người dùng phải chuyển sang các giao thức staking trung gian. Trong đó, Lido hiện nắm khoảng 24% lượng ETH staking — làm dấy lên nhiều tranh luận về tính phi tập trung.
Ngoài ra, cộng đồng crypto cũng nhiều lần tranh luận rằng yêu cầu staking cao đang vô tình làm gia tăng sự tập trung quyền lực vào các tổ chức lớn và cá voi nắm giữ lượng ETH lớn.
Rollup Và Layer 2: Thành Công Hay “Rút Máu” Layer 1?
Ethereum đã đặt cược mạnh vào chiến lược rollup-centric nhằm mở rộng mạng lưới thông qua Layer 2.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mô hình này đang khiến giá trị kinh tế bị phân tán khỏi mạng lưới gốc. Sau khi EIP-4844 được triển khai, chi phí dữ liệu trên Layer 2 giảm mạnh, nhưng doanh thu phí của Ethereum Layer 1 cũng suy giảm đáng kể. Một số ước tính cho thấy doanh thu phí mạng Ethereum đã giảm khoảng 95% so với đỉnh năm 2021.
Trong khi đó, nhiều Layer 2 phát triển token riêng và giữ lại phần lớn giá trị tạo ra trong hệ sinh thái thay vì phản ánh trực tiếp lên ETH.
Tương lai của ETH/BTC phụ thuộc vào sự thay đổi chiến lược
Trong cùng giai đoạn, Bitcoin tiếp tục củng cố narrative “digital gold”, thu hút dòng vốn ETF và duy trì vị thế tài sản crypto có mức độ chấp nhận tổ chức cao nhất.
Ngược lại, Ethereum đang phải cân bằng giữa nhiều vai trò: nền tảng smart contract, tài sản staking, Layer settlement và hệ sinh thái ứng dụng phi tập trung. Sự phức tạp này vừa tạo ra tiềm năng, vừa khiến câu chuyện đầu tư trở nên khó định vị hơn.
Kết luận
Ethereum giảm 65% so với Bitcoin sau The Merge không chỉ là câu chuyện về chu kỳ thị trường mà còn phản ánh những vấn đề thực thi nội tại của Ethereum Foundation. Việc ưu tiên sai lệch, thiếu sản phẩm staking chính thức và để giá trị bị phân mảnh sang layer 2 là những yếu tố chính được insider chỉ ra.
Đối với cộng đồng crypto Việt Nam, đây là bài học quan trọng về việc đánh giá không chỉ công nghệ mà còn khả năng thực thi và tư duy cạnh tranh của một dự án. Thị trường luôn thay đổi, và những ai theo dõi sát sao các chỉ số như ETH/BTC ratio cùng doanh thu phí sẽ có lợi thế trong việc đưa ra quyết định đầu tư dài hạn.
Lưu ý:
Bài viết này không mang tính chất tư vấn đầu tư. Toàn bộ dữ liệu và thông tin được cung cấp chỉ nhằm mục đích tham khảo và giáo dục. Mọi quyết định đầu tư được đưa ra dựa trên nội dung trong báo cáo này hoàn toàn thuộc trách nhiệm của bạn.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về xu hướng Blockchain, tài sản số (Digital Assets) và cách các ngân hàng truyền thống đang tiếp cận công nghệ này, bạn có thể tham khảo chương trình đào tạo chuyên sâu tại BeeUp Academy: https://beeup.academy/courses
